Felsefe Genel

Felsefenin Özellikleri

Felsefenin Özellikleri

Felsefenin özellikleri veya felsefi bilginin özellikleri ve bu özelliklerin maddeler halinde sınıflandırılması zor bir iştir. Çünkü felsefenin özelliklerinin ne olduğuna cevap vermeden önce, felsefe nedir sorusuna cevap vermek gerekir. Aslında bu soruyu cevaplamadan önce yapılması gereken en doğru şey, binlerce yıldan beri düşünce dünyasını yönlendiren ve ona zenginlik katan filozofların yaptıkları eylemlerin kendisine bakmak ve bunları irdelemek en mantıklı yol olacaktır. Bu irdeleme yöntemi yapılırken görüleceği üzere tarih boyunca farklı kültürlerden, inanışlardan gelen düşünürler farklı işlev ve amaçlarla felsefe etkinliğine katkı sağlamıştır. Tüm bu felsefi etkinlikler temel nitelikleri bakımından bir takım sınıflandırmalara tabi tutulunca karşımıza felsefenin özellikleri çıkmaktadır.

Felsefenin Özellikleri Nelerdir?

Felsefenin özellikleri nedir sorusuna verebileceğimiz ilk cevap, felsefenin kesinlikle kesin bilgi peşinde olmadığıdır. Aslında bu felsefi araştırmayı, bilimsel etkinliklerden ayıran en temel özelliklerdir. Bilimler, herkesin üzerinde uzlaşmaya vardığı genel-geçer ve kesin bilgiler peşindedir. Her bilimin kendince bir hakikat telakkisi vardır. Bilimler, bu hakikatlerin bulunduğu dönemde herkes tarafından kabul edilmesiyle genel-geçer kabul özelliğine sahip bir mertebeye ulaşır. Farklı disiplinlerdeki bilim dallarının hakikatleri arasında bir uyum söz konusudur. Eğer aralarında itilaf çıkarsa bu kabul edilebilecek bir durum değildir. Oysa Felsefedeki hakikatlerin genel-geçer olma niyeti söz konusu değildir. Her filozof kendi çıkarımıyla elde ettiği bir hakikate sahiptir ve bu hakikatler arasında bir uyumdan ziyade çelişkiler ve zıtlıklar mevcuttur. Bilim adamları arasında ortak bir uyum ve kabul görme söz konusuyken, bir filozofun diğer filozofun görüşünü kabul etmesi beklenmez. Hatta bu reddediş felsefe tarihini zenginleştiren en önemli özelliklerden biridir.

Felsefenin özellikleri için söyleyeceğimiz ikinci şey, felsefenin kendisinin değil, onu icra etmenin yöntemlerinin öğrenilebileceğidir. Bunun için felsefe tarihi boyunca adını duyurmuş filozofların çeşitli alanlarda ileri sürdüğü görüşleri ele alıp incelemek fayda sağlayacak bir etkinliktir.

Öğrenilebilecek felsefe yoktur. Ancak felsefe yapmak öğrenilebilir. Immanuel Kant

Felsefe kesin sonuçlara gitme amacıyla yürütülen bir etkinlik değildir. Aslında bir bilgi kesin sonuçlara ulaştıktan sonra felsefenin uğraşı alanının dışına çıkmaktadır. Bilimler kesin bilgi peşinde koşma etkinliğidir. Felsefe, tanım gereği bilgi peşinde durmadan ve yılmadan koşma etkinliğidir. Dolayısı ile felsefenin bilgeliği elde etme gibi bir amacı yoktur. Aslında filozoflar da bilgeliğe ulaşılabileceğinin mümkünatına inanmış kişiler değildir. Fakat ama bu yolda bir ömür geçirmektir.

Felsefenin özellikleri içinde en önemli olanı, onun cevaplardan çok sorulara önem vermesidir. Felsefede önemli olan cevaplar değil, sorulardır diyebiliriz. Çünkü bir soruya cevap vermek kadar, alanda daha önce sorulmamış özgün bir soru bulmakta önemlidir. Böyle bir soru ile daha önce felsefenin uğraşı konusu olmayan bir konuyu felsefi araştırma alanının konusu edebilirsiniz. Bu özelliği sayesinde felsefe tarihi hep zenginliğiyle tanınmıştır.

Felsefenin özelliklerinden bir diğeride akıl ve mantığa dayanmasıdır. Felsefede akıl ve mantık süzgecinden geçmeyen hiçbir bilgi kabul edilmez. Dolayısı ile felsefe uzaylı, periler veya cinler gibi metafizik, büyü, lanet veya yoga gibi spiritüel mistik konularla ilgilenmez.

Felsefe Diğer alanların aksine varlığı parçalara ayırıp incelmez. Aksine varlığa bir bütünlük içinde bakar. Bilimler varlıkları kendi disiplinlerinin konularına göre en ince ayrıntı özelliklerine göre ele alıp parçalar. Oysa felsefe varlığı, varolması bakımından ele aldığı için onu kendi içinde bir bütün olarak değerlendirir.

Felsefe bir bölgenin, bir kültürün veya belli bir zümrenin malı değildir. Felsefenin en önemli özelliği onun evrensel bir nitelik taşımasıdır. Dolayısı ile ele aldığı konular evrensel nitelikte konu ve sorunlardır. İnsanoğlunu felsefe dışında hiçbir disiplin bu kadar bir araya getirip ortak sorunlar üzerine düşündüremez. İnsan oğlunun genelini ilgilendiren soru ve konular felsefenin temel uğraşı alanı içindedir.

Felsefenin Özellikleri İçinde Olan Refleksif Bilgi Nedir?

Felsefe, kendisi de dahil tüm bilgi alanlarını ve onların verilerini kendine eleştiri konusu yapmıştır. Felsefenin kendisi üzerine yönelttiği bu eleştiri, felsefenin refleksif olmasından kaynaklanmaktadır.

Refleksif bilgi, bilginin bilgisi, kendi üzerine yönelme anlamına gelir. Her bilgi alanının faaliyetlerini yürütmesi için bir malzemeye ihtiyacı vardır. Örneğin fizikte bir deney gerçekleştirebilmeniz için laboratuvar malzemelerine ihtiyacınız vardır. Yada matematikte bir işlem yapabilmeniz için rakamlara veya formüllere ihtiyacınız vardır. Oysa felsefenin tek malzemesi düşüncedir. Bir zihnin felsefe yapabilmesi için kendi üzerine yönelmesi gerekmektedir.

Felsefe, düşünce üzerine düşünce üreten bir alandır. Temeli bilgi olan felsefe, bu bilgilerden yola çıkarak onları sorgular, eleştirir, değerini yoklar ve temellerinin sağlamlığı üzerine akıl yürütür. Tüm bu işlemleri yaparken zihin kendi üzerine yönelerek, sahip olduğu bilgileri irdeler.

Felsefenin Özelliklerin açısından Kümülatif Bilgi Ne Demektir?

Felsefede ilerleme yoktur. Günümüz felsefesinin Sokrates döneminden daha ileride veya daha geride olduğunu söyleyemeyiz. Bu felsefenin kümülatif olmasından kaynaklanmaktadır. Aslında bu özelliği felsefeyi bilimlerden ayıran bir diğer özelliktir.

Bilimde her gelen düşünür kendisinden önceki bilgileri kullanarak bilimi bir kademe daha ileriye götürür. Bu zincire bir halka eklemek gibidir. Dolayısı ile günümüzde Sokrates’in yaşamış olduğu yıllara göre daha gelişmiş bir bilimsel bilginin olduğunu söyleyebiliriz. Oysa felsefede bu tarz bir ilerleme söz konusu değildir. Felsefe kümülatif bir bilgi alanıdır. Kümülatif bilgi sözlük anlamı ile birikmiş yani yoğunlaşmış bilgi demektir. Felsefe etkinliği bir takım sorulara verilen cevaplar yığınıdır.

Felsefenin Özellikleri Kısaca Maddeler Halinde

Felsefenin özelliklerini yukarıda geniş bir şekilde ele almaya çalıştık. Şimdi felsefi düşüncenin özellikleri maddeler halinde özetleyelim:

  1. Felsefe düşünce faaliyeti, kesin bilgi elde etme amacı ile yürütülen bir etkinlik değildir.
  2. Felsefede, cevaplardan çok sorular daha önemlidir.
  3. Felsefede kesin bir bilgi yoktur.
  4. Akıl ve mantık ilkelerine dayanan düşünsel faaliyettir.
  5. Varlığa bir bütün olarak bakar.
  6. Refleksif bir bilgi türüdür.
  7. Kümülatif yani yığılan bir bilgi alanıdır.
  8. Subjektif değerlerin olduğu bir alandır. Yani öznel bilgiler ve yargılar ön plandadır.
  9. Sistematik ve tutarlıdır.
  10. Evrensel bir faaliyet lanıdır.
  11. Felsefe içinde yeşerdiği toplumun düşünsel yapı özelliklerinden etkilenir.
  12. Felsefe sonuç değil süreç odaklı bir etkinliktir.
  13. İnsanın en temel duyguları olan merak ve hayretten beslenir.
  14. Ulaşılan her bilgi akıl ve mantık ilkelerinin süzgeçlerinden geçerek sistemli ve tutarlı bir bütünlüğe kavuşturulur.
  15. Felsefenin normatif özelliği vardır. Yani olanı değil olması gerekeni ele alır.
  16. Din ve bilimle ortak özellikleri olmasına rağmen bu iki alandan oldukça farklıdır.

Yorum yaz