Felsefe Genel

Okunması Gereken Felsefe Kitapları Nelerdir?

Hangi felsefe kitapları ile felsefeye başlamalıyım? Hem zor hem de kolay bir soru. Türkiye’de felsefe dersleri lise 10 veya 11. sınıflarda veriliyor. Genel olarak lisede felsefe dersleri, kalabalık sınıflar ve ilgisiz öğrenciler nedeniyle sıradan bazen de sıkıcı bir ders olmaktan öteye gidemiyor. Öğrencilerin çoğu, ders kitabı haricinde felsefe kitapları alma gereği bile duymuyorlar. Sadece derste işlenen ve sınırlı bilgiler içeren kitaplarla felsefeye karşı ön yargı daha da artıyor. Maalesef bu durum felsefenin ülkemizde hak ettiği değeri almasını engelliyor. Dolayısıyla felsefeye başlamak isteyen insanlar ön yargılar, yanlış eğitim veya hatalı kitap seçimi nedeniyle daha işin başında bocalıyorlar.

Felsefe Kitapları: Nereden Başlamalı

Felsefe öğrenmek için yapılacak ilk iş samimi bir istek duymaktır. Felsefe sizin entelektüel birikiminizi arttırır, içinde bulunduğunuz ortamda fikirlerinizin öne çıkmasını sağlar, arkadaş grubunda bilge biri olarak tanınmanıza yardımcı olabilir. Fakat sırf bu amaçla felsefe kitabı alıp okuyarak felsefeye yönelmek doğru olmayacaktır. Zaten bu amaçla yola çıkan birçok kişi felsefe yolunda yaya kalmıştır.

Felsefe, içten gelen bir bilgi sevgisiyle beslenmedikçe yeşermeyen bir çiçektir. Ulaşılamayan sevgili gibidir. Sabah-akşam sürekli aklınızda olan isteseniz de çıkamayacağınız bir hayaldir. Diğer taraftan felsefeyle uğraşmak gerçekten zordur. Çünkü insan için en kolayı kabullenmektir ve sorgulamamaktır. Oysa felsefe en baştan tüm kabulleri reddetmemizi ister. Her bilgiden şüphe etmeyi, dogmatik tüm bilgilere kırmızı kart göstermemizi ister. Bu felsefe yapacak kişinin asgari kişilik özelliğidir. Aksi halde dogmalarla, eleştirisiz kabullerle veya sabit fikirlerle yaptığınız şey felsefe olmaz.

Felsefe yapmaya karar verdiniz. Felsefecilerin asgari kişilik özelliklerini benimsediniz. Şimdi ne yapacaksınız? Yapmanız gereken size felsefenin ne olduğunu değil felsefenin nasıl yapılacağını gösteren felsefe kitapları almak. Aşağıda felsefeye yeni başlayan, yada yolun daha başında olanlar için tavsiye kitapları listeledim. Bu liste birçok yerli ve yabancı kaynaklar taranarak ve bir ömür verilerek hazırlanmıştır.

Aşağıdaki piramit “felsefeye nasıl başlanır” sorusunun cevabını veriyor. Felsefeye sistematik bir yaklaşımla başlamanızda fayda var. İnternette bu konuda birçok öneri getirilmiş. Fakat çoğu kişisel tecrübelere dayalı. Ben size üniversitelerde de uygulanan felsefe bölümü müfredatını baz alarak bir şema çizmeye çalıştım. Umarın bu yol sizin felsefe aşkına başlamanızda ve sonuna kadar gitmenizde rehberlik eder.

Felsefeye Nasıl Başlanır? Felsefi Bilgi Nasıl İnşa Edilir?

Gerekli Felsefe Kitapları Listesi

1- Felsefeye Giriş Kitapları

Felsefeye giriş kitabı ne işe yarar? Çok işe yarar deyip amiyane bir cevap vermek istemiyorum. Fakat gerçekten çok işe yarar. Felsefeye giriş kitapları felsefenin tüm disiplinleri hakkında bilgi sahibi olmanızı sağlar. Felsefenin hangi disiplinin hangi alanı nasıl ele aldığını görürsünüz. Felsefenin temel kavramlarını ve problemlerini öğrenebilir felsefi akımların bu sorular karşısında duruşunu görebilirsiniz. Kısacası felsefi akımları, kuramları, temel soruları ve disiplinleri derli toplu bir şekilde görme olanağına sahip olursunuz. Şimdi birkaç temel felsefeye giriş kitabını görelim:

A- Felsefeye Giriş

Felsefeye Giriş

Alanın en çok bilinen kitaplarından biridir. Ahmet Arslan’ın kaleminden çıkan eser birçok felsefe fakültesinde Felsefe Bölümleri için birinci sınıfta ders kitabı olarak okutuluyor.

Felsefeye giriş kitabı felsefeye dair temel bilgileri(disiplinleri, ekolleri, akımları, kavram ve problemleri) bir kitapta toplayarak yeni başlayanlar için bir rehberlik görevi yürütüyor. Elimde bulunan kitap eski basım ve vadi yayınlarından çıkmış. Kitap 276 sayfa. Şu an piyasada genişletilmiş yeni basımları mevcut.

B- Batı Felsefesindeki 100 Temel Mesele

Kitabın yazarları Michael Bruce ve Steven Barbone’ninde dediği gibi filozofları harekete geçiren tek şey argümanlardır. Kitapta felsefeyle uğraşan birinin karşılaşması en muhtemel argümanlar ele alınmış. Bu argümanlar din felsefesi, metafizik, epistemoloji, etik, zihin felsefesi, bilim ve dil felsefesi başlığı altında altı bölümde ele alınmış. Ele alınan her bir argümanın daha iyi anlaşılması için ilginç bir yöntem bulunmuş; argümanlar özetlenir gibi numaralandırılıp sıralanmış. Okunması çok hoş bir kitap. Kitap iletişim yayınlarından çıkmış ve 539 sayfa.

C- Klasiklerle Felsefe

Klasiklerle Felsefe

Felsefe tarihindeki en önemli kitaplardan 32 tanesi bu kitapta bir araya getirilmiş. Elbetteki kitapların tamamı ele alınmamış. Ama bu otuz iki kitabı okumaya zamanı olmayan fakat bu kitapları merak eden okuyucular için kitapların ana hatları anlatılmış.

Kitabın yazarı Nigel Warburton bu kitabı okuyanların bu kitapta ele alınan kitapları okumaları için bir giriş yaptığını ifade ediyor. Açıkçası ben çok beğendim. Okumanızı tavsiye ederim. Kitap Alfa yayınlarından çıkmış ve 485 sayfadan oluşuyor.

2- Felsefe Tarihi Kitapları

Filozoflar size felsefenin ne olduğunu anlatmazlar. Felsefenin nasıl yapıldığını gösterirler. Bunu da sadece süslü sözlerle değil yaşam deneyimleriyle ortaya koyarak başarırlar. Felsefeciler, felsefeyi tanımlarken süslü sözlere sığınır, oysa filozoflar bir ömrü ortaya koyarlar. Dolayısıyla felsefe kitapları içinde alacağınız ilk kitap felsefe tarihi olmalıdır. Bu amaçla yazılmış birkaç kitap:

A- Vedalardan Tractatus’a Dünya Felsefe Tarihi

Dünya Felsefe Tarihi

Say yayınlarından çıkan Vedalardan Tractatus’a Dünya Felsefe Tarihi adlı kitap, felsefe kitapları içinde oldukça değerli bir yer işgal ediyor. Oldukça sade ve anlaşılır bir dile sahip bu eser ister felsefeye yeni başlayın isterse alan uzmanı olun birçok ihtiyacınıza cevap verecek nitelikte.

Felsefe tarihini Yunan felsefesine hapsetmeyen bu eser felsefe tarihi kitapları arasında oldukça yaygın olan metedolojik hataya düşmemiş. Fakat yazar farklı kültürlerdeki felsefe çalışmalarına biraz daha fazla yer verebilirdi. Yine de tavsiye ettiğim felsefe tarihi kitaplarının başında gelmektedir. Hans Joachim Störig tarafından yazılan kitap say yayınlarından çıkmış ve 743 sayfadan oluşuyor.

B- Felsefe Tarihi & Thales’ten Baudrillard’a

Türkiye’de felsefe kitapları alanında duayen olan Ahmet Cevizci’nin kaleminden muhteşem bir eser. 1344 sayfaya sahip bu kitap bir felsefe tarihi köşe kitabı.

Kitap, Yunan kültürü haricindeki kültürlerde felsefenin neden yaygınlaşmadığını ana hatlarıyla çizerek başlıyor. İslam felsefe tarihine ayrı bir başlık eklemiş. Böylelikle bu alanı merak edenler içinde fayda sağlıyor. Ahmet Cevizci’nin diğer eserleri gibi dili oldukça sade. Kitap Say Yayınlarından çıkmış.

C- Antik Yunan’dan Modern Döneme Felsefe Tarihi

Okuduğum en ilginç felsefe kitapları içinde yer alan bu eser ilginç bir metotla felsefe tarihini ele alıyor. Felsefe tarihini, diğer felsefe tarihi kitapları gibi bölümlere ayırmış. Fakat diğer kitaplardan farklı olarak her bölümün sonuna konuyu daha iyi pekiştirmek için sorular konulmuş. Ayrıca her bölümün ardından ileri okumalar için kitap ve makale önerileri var. Bu açıdan oldukça eğitici bir kitap olduğunu söyleyebilirim. Kitabın dili de oldukça sade ve anlaşılır. Diğer felsefe kitaplarında bulamayacağınız düşünürlere de kitapta yer verilmesi oldukça ilginç. Örneğin kitapta yer alan Darwin’in doğal ayıklanma teorisini veya Freud’un Psikanalizini bu kadar geniş ele alan felsefe tarihi kitapları oldukça azdır. Kesit Yayınlarından çıkan kitap 623 sayfadan oluşuyor. Kitabın yazarları Gunnar Skirbekk ve Nils Gilje’dir.

3- Dönemlere Göre Felsefe Kitapları

Felsefe tarihi kitaplarını okuduktan sonra farklı dönemlerdeki(İlk çağ, Orta çağ ve Çağdaş) felsefe çalışmalarına bakmakta fayda var. Böylelikle her dönemi daha ayrıntılı görebilir filozofların genel çalışmalarına hakim olabilirsiniz. Şimdi dönemlere göre felsefe kitapları listesine bir göz atalım:

A- İlkçağ Felsefesi Kitapları

Ahmet Arslan’ın kaleminden çıkan bu eser 5 ciltlik bir seri. Felsefeye dair sağlam bir temel kurmak istiyorsanız ve özellikle ilk çağ felsefesi ile işe koyulmak istiyorsanız bu eserle başlayabilirsiniz.

Kitap İlk çağ Yunan Felsefesini en baştan detaylı bir şekilde ele alıyor. Toplamda 5 ciltle seriyi tamamlıyor. Yine diğer tavsiye ettiğim kitaplar gibi dili oldukça sade ve anlaşılır. Zaten aynı dili Ahmet Arslan’ın bütün kitaplarında bulmanız mümkün. Kitap İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları tarafından basılmıştır.

B- Orta Çağ Felsefesi Kitapları

Ortaçağ Felsefesi Tarihi

Ortaçağ aydınlık hiçbir düşüncenin üretilmediği karanlık bir dönem miydi? Yoksa dünyanın başka yerlerinde hakikat ve hikmetin aydınlattığı bir dönem miydi. Asa yayınlarından çıkan bu kitap Batı ve İslam dünyasını bir bütün olarak ele alıyor ve ortaçağda yapılan felsefi çalışmalara ışık tutuyor. Her iki farklı medeniyeti ele alması dönemin tam olarak anlaşılmasına yardımcı oluyor. 294 sayfadan oluşan bu kitap yine Ahmet Cevizci’nin kaleminden çıkmış.

Ortaçağ felsefesi tam anlamıyla anlamadan aydınlanma felsefesi filozoflarının felsefi duruşlarını anlamak zor olacaktır. Dolayısıyla bu dönemi bilmekte fayda var.

C- Çağdaş Felsefe Tarihi Kitapları

Çağdaş Felsefe

Bedia Akarsu’nun kaleminden çıkan Çağdaş Felsefe – Kant’tan Günümüze Felsefe Akımları adlı bu kitap hem felsefe bölümü öğrencileri için hemde yakın dönem felsefe çalışmalarına ilgi duyan meraklılar için oldukça iyi bir kaynak. Bir çok üniversitede başvuru kaynağı olarak okutuluyor. Kitap 279 sayfadan oluşuyor. Kant’tan Analitik Felsefeye kadar geçen dönemi sade ve oldukça anlaşılır bir dille okuyucusuna sunuyor. Kitap İnkılap Yayınlarından çıkmış

Kıta Avrupası Felsefesine Giriş – Rousseau, Kant, Hegel’den Foucault ve Derrida’ya kitabı David West’in kaleminden çıkmış. Kitap Kıta Avrupa Felsefesi sorusuyla giriş yapıyor. Dönemin felsefi özelliklerini ele alıp örnek filozoflarla açıklamaya çalışıyor. Dönemi anlamak için başucu kitaplardan biri. Kitap Paradigma Yayınlarından çıkmış ve 333 sayfadan oluşuyor.

4- Felsefe Disiplinleriyle İlgili Kitaplar

Felsefe tümel bakış açısına sahip olması ve tüm bilimlerin babası olması nedeniyle her bilgi dalıyla ilgilenen bir alt dalı vardır. Hayata dair her şey felsefenin ilgi alanına girmiştir. Din, sanat, bilim, bizatihi bilginin kendisi, hukuk, eğitim vs tüm alanlar felsefe için bir uğraşı konusu olmuştur. Bu her bir uğraşı alanı felsefenin bir alt disiplini tarafından ele alınmıştır. Aşağıda disiplinlerin bazılarıyla ilgili öneri kitaplarını listeleyeceğim.

A- Bilgi Felsefesi (Epistemoloji) Kitapları

Sentez Yayınlarından çıkan veAbdülkadir Çüçen tarafından kaleme alınan Bilgi Felsefesi bir bütün olarak epistemolojiye ışık tutma çabası içinde. Eser bilginin nedir, bilgi türleri nelerdir, bilgi felsefesinin temel kavramları nelerdir gibi sorulara cevap arıyor. Ayrıca filozoflar ve onların bilgi kuramlarıyla ilgili genel bir tarihsel bilgi veriyor. 20. Yüzyıldaki çalışmalar hakkında da bilgi veriyor. Kitap 296 sayfadan oluşuyor. Epistemolojiye karşı bir ilginiz varsa elinizde bulunması gereken kitaplardan biri.

İnsan Yayınlarından çıkan ve Nebi Mehdiyev’in kaleminden çıkan Çağdaş Epistemolojiye Giriş adlı bu kitap 282 sayfadan oluşuyor. Kitap günümüz epistemoloji tartışmalarına ışık tutuyor. Nebi Mehdiyev’in sade ve anlaşılır üslubu sayesinde oldukça ufuk açıcı bir kitap. Epistemolojiyi bir bütün olarak öğrenmek istiyorsanız kesinlikle elinizde bulunması gereken bir kitap.

B- Bilim Felsefesi Kitapları

“Bugünün bilimi dünün felsefesidir, bugünün felsefesi yarının bilimidir.” Bilimi tam olarak anlamak için o alanda yapılmış felsefi çalışmalara göz atmakta fayda var. Cemal Yıldırım’ın kaleminden çıkan Bilim Felsefesi adlı bu kitap bilim ve felsefe ilişkisini sorgulayarak Bilim Felsefesi alanında dopdolu bir kitap ortaya koyuyor. Kitap sonunda ek çevirilerle bilim felsefesi alanında yayınlanan ve çok önemli olan makaleleri Türkçeye çevirerek okuyucusuna aktarıyor. Remzi Kitabevinden çıkan bu eser 256 sayfa.

C- Ahlak Felsefesi Kitapları

Bedia Akarsu’nun kaleminden çıkan Ahlak Öğretileri genel olarak Mutluluk Ahlakı ve Kant’ın ahlak felsefesini ele alıyor. Kitap ahlak felsefesine giriş yazısıyla başlıyor. Alanın en önemli eserlerinden biri. Remzi Kitabevinden çıkan bu eser 261 sayfa. Sade, anlaşılır ve güzel bir anlatım tarzına sahip.

D- Eğitim Felsefesi Kitapları

Prof. Dr İbrahim Arslanoğlu’nun kaleme aldığı Eğitim Felsefesi adlı bu eser hem eğitim felsefesini temel izm’ler(idealizm, realizm, naturalizm, pragmatizm, varoluşçuluk, analitik felsefe, marxism ve liberalizm) açısından ele alıyor hem de Türk Eğitim Sistemini genel olarak değerlendiriyor. Kitapta Türk eğitim sistemi Göktürklerden günümüze kadar değerlendiriliyor. Eğitim felsefesine ilgi duyuyorsanız almanızda fayda yaratacak bir kitap. Nobel Yayınlarından çıkan kitap 241 sayfadan oluşuyor.

E- Siyaset Felsefesi Kitapları

Prof. Dr. Ayferi Göze’nin kaleminden çıkan Siyasal Dşünceler ve Yönetimler adlı bu kitap ilkçağ Yunan Polis Devletlerinden günümüz Türkiye Cumhuriyetine kadar var olmuş tüm yönetim sistemlerini siyaset felsefesi ışığında ele alıyor. Siyaset veya siyaset Felsefesiyle uğraşıyorsanız almanız gereken önemli bir kitap. Elimde 2000 yılında basılmış bir nüshası var ve Beta Basım tarafından basılmış, 616 sayfadan oluşuyor.

F- Diğer Felsefe Kitapları(Sözlük, Roman vs.)

Bu bölümde roman, sözlük veya farklı türlerde yazılmış olan felsefeyle doğrudan veya dolaylı bir ilişki içinde olan kitapları ele alacağım:

A- Sofie’nin Dünyası – Jostein Gaarder

Sofie’nin Dünyası Jostein Gaarder tarafından yazılan roman hem bir felsefe tarihi kitabı hem de soluksuz okuyacağınız bir roman. Yazar bir baba ve kızın arasında geçen olayı felsefe tarihini de araya katarak ele alıyor. Çoğu sitede okumanız gereken felsefe kitapları listesinde birinci sırada yer buluyor. Çok verimli bir felsefe tarihi okuması için güzel bir kitap. Fakat felsefeye giriş için okunacak ilk kitap değil. Felsefeye giriş kitaplarından birini okuduktan sonra rahatlıkla anlayacağınız eşsiz bir eser. Alanda çok büyük bir eksikliği kapatan bir kitap. Jostein Gaarder’in kaleminden çıkan bu eser Pan Yayıncılık tarafından basılmış. Kitap 591 sayfadan oluşuyor. Sonunu merak ettiğiniz halde hiç bitmesini istemiyorsunuz.

B- Felsefe Terimleri Sözlüğü – Ahmet Cevizci

Felsefeyle ilgilenen her kişinin elinde en az bir tane sözlük bulunması gerekiyor. İster yeni başlayın isterse bu işin uzmanı olun sözlüğe ihtiyacınız var. Bu sözlük Paradigma Yayınlarından çıkmış.

Biri küçük biri de neredeyse ansiklopedi ayarında olan büyük sözlük var. İhtiyacınıza göre birini elinizde bulundurmanızda fayda var.

C- Bilimsel Devrimlerin Yapısı – Thomas S.Kuhn

Antik Yunan’dan günümüze bilimlerin hep ileriye dönük olarak geliştiğini düşündük. Bilimler hep ileriye gidiyor. Her yeni buluş bir öncekine bir şeyler katarak ilerliyor. Kuh bu bakış açısını yıkıp yepyeni bir bilim felsefesi bakışı geliştiriyor. Bilimlerin hakim paradigmalara göre şekillendiğini ve her paradigmanın bir devrimler yerini bir başkasına bıraktığını iddia ediyor. Bilim felsefesiyle ister ilgili olun isterse olmayın bu kitabı okumanızda fayda var. Kitap bilimin dinden siyasete kadar birçok alanla nasıl etkileşim içinde olduğunu ele alıyor. Alan Yayınlarından çıkan bu eser 276 sayfa.

D- Tanrı’nın Tarihi – Karen Armstrong

Tanrının Tarihi adlı kitap Karen Armstrong’un güçlü kaleminden çıkmış. Kitapta son dört bin yıllık insanlık tarihinde “Tanrı” olgusunun nasıl bir değişim geçirdiğini ortaya koyuyor. Yahudi, Hristiyan ve İslam dininde tanrı anlayışının nasıl şekillendiğini gösteriyor. Tanrının tarihsel öyküsünü ortaya koyarken değişen insanoğlu algısını da ele alıyor. Sadece din felsefesiyle ilgili bir kitap değil aynı zamanda insanoğlunun 4 bin yıllık öyküsünü okuyucusuna ulaştıran eşsiz bir eser. Pegasus yayınlarından çıkan bu kitap 607 sayfadan oluşuyor.

E- Diyaloglar – Platon

Alfred North Whitehead, “Tüm Batı felsefe tarihi Platon’a düşülen dipnotlardan ibarettir” der. Batı felsefesini ve aynı zamanda az birazda İslam Felsefesini anlamak istiyorsanız Platon’un Diyaloglarına bir göz atmanızda fayda var.

Not: Bu listeye sizlerin de eklemek istediği kitaplar olursa yorumlara yazabilirsiniz. Ara ara gerekli oldukça buraya kitap ekleyeceğim.


Yorum yaz